معرفی انجمن شیمی ایران
مقدمه
پیش از انقلاب اسلامی، شیمیدانهای ایران تشکیلاتی به نام «جامعه شیمیستهای ایران» را تاسیس کردند و فعالیتهایی از قبیل برگزاری کنگره بین المللی شیمی در دانشگاه شیراز، دانشگاه تهران، شرکت در کنفرانس آموزشی و برگزاری گردهماییهای منطقهای و فعالیتهای دیگری از این قبیل را در کارنامه خود به ثبت رسانده اند
تاسیس انجمن شیمی در ایران
به دنبال دعوت بخش شیمی دانشگاه شهیدباهنر کرمان در سال 1363 گروهی از شیمیدانهای ایران در آن دانشگاه، جلسه های را به منظور تاسیس انجمن شیمی برگزار نمودند. گویا پیشنهاد اولیه تاسیس این انجمن که به نام انجمن شیمی و مهندسی شیمی ایران ثبت و سپس به انجمن شیمی ایران تغییر نام یافت، از طرف آقای دکتر محمود صباحی عضو هیات علمی دانشگاه شهیدباهنرکرمان ارایه شده بود. در این جلسه آقایان دکتر آشناگر (دانشگاه شهیدچمران اهواز)، دکتر امیرنصر (دانشگاه مازندران)، دکتر بلورچیان (دانشگاه تبریز)، دکتر بنی هاشمی (دانشگاه شیراز)، دکتر زینی (دانشگاه اصفهان), دکتر ستاری (دانشگاه اصفهان), دکتر شایگان (دانشگاه صنعتی شریف), دکتر مدرس (دانشگاه صنعتی امیرکبیر)، دکتر میرمحمدصادقی (دانشگاه اصفهان)، دکتر ناصح زاده (دانشگاه شهیدباهنر کرمان)، دکتر نجفی (دانشگاه صنعتی شریف) و دکتر هروی (دانشگاه فردوسی مشهد) شرکت نمودند. جلسه بعدی این گروه به دعوت آقای دکتر مکنون معاون پژوهشی آن زمان وزارت فرهنگ و آموزش عالی در دفتر ایشان تکیل شد که در این جلسه آقای دکتر مضطرزاده (مرکز کاربرد و خواص مواد و انرژی و ...) به جمع فوق پیوست. در این جلسه, این گروه موظف به تهیه اساسنامه و پیگیری تاسیس انجمن شدند. این گروه که بعداً هیات موسس انجمن خوانده شد, در جلسات بعدی خود در سال 1363, اساسنامه انجمن را که توسط بعضی از اعضای هیات موسس تهیه شده بود تصویب و مقدمات برگزاری اولین کنگره ملی شیمی و مهندسی شیمی را فراهم آورد. با آن که قرار بر این شد که اولین کنگره از 8 الی 11 فروردین ماه سال 1364 در دانشگاه اصفهان برگزار گردد و در این رابطه مقدمات کار نیز با ثبت نام شرکت کنندگان و تهیه دفترچه خلاصه مقالات فراهم گردید, اما بهعلت موشک باران شهر اصفهان توسط رژیم بعث عراق در موعد مقرر برگزار نشد. هیات موسس با دعوت از بعضی همکاران از جمله آقایان دکتر بقاعی, دکتر کارگشا, مهندس دشتارژن و دکتر جانزاده برای عضویت در هیات موسس, در ادامه جلسات خود در سال 1364 جهت برگزاری دوباره اولین کنگره شیمی و مهندسی شیمی در دانشگاه اصفهان برنامهریزی نمود. این کنگره سرانجام از تاریخ 20 الی 22 خرداد سال 1365 در دانشگاه اصفهان با ارایه 50 مقاله و شرکت 470 نفر از شیمیدانهای سراسر کشور برگزار گردید. در دومین روز برگزاری این کنگره, اساسنامه تهیه شده توسط هیات موسس که شامل 31 ماده و 25 تبصره بود, به تصویب مجمع عمومی کنگره رسید. براساس تبصره 1 ماده 10 و تبصره 2 ماده 11 اساسنامه, تمام اعضای هیات موسس به عضویت شورای عالی انجمن منصوب شدند که آنها نیز همزمان با برگزاری کنگره, از بین خود افرادی را بهعنوان اعضای هیات مدیره و بازرسان انجمن برای مدت دو سال انتخاب نمودند. آقایان دکتر بلورچیان, دکتر بهروز, دکتر بنیهاشمی, دکتر آشناگر, دکتر مضطرزاده, دکتر زینی, دکتر صادقی, دکتر ستاری, دکتر ناصحزاده, دکتر کارگشا و دکتر جانزاده بهعنوان اعضای هیات مدیره و همچنین آقای دکتر نجفی بهعنوان رییس شورای عالی برای مدت چهار سال انتخاب شدند. براساس بندهای 1 و 2 ماده 15 اساسنامه, اعضای هیات مدیره منتخب آقایان دکتر مضطرزاده, دکتر جانزاده و دکتر صادقی را بهترتیب بهعنوان رییس, دبیر و خزانهدار انجمن تعیین نمودند.
انجمن در سال 1367 شروع به عضوگیری نمود و اولین انتخابات سراسری انجمن براساس ماده 11 اساسنامه و در چارچوب آییننامه مصوب شورای عالی در سال 1370 برگزار شد که در این انتخابات اعضای پیوسته شعب منطقهای انجمن مستقیماً تعدادی از اعضای شورای عالی جدید را از میان خود انتخاب کردند. همزمان با برگزاری ششمین کنگره انجمن در دانشکده فنی دانشگاه تهران در سال 1370 آراء قرائت شد و هفده نفر حائز اکثریت برای مدت چهار سال انتخاب شدند. این هفده نفر از پنج شعبه منطقهای شمال, جنوب, مرکز, غرب و شرق انتخاب شده بودند. براساس تبصره پنج ماده یازده اساسنامه, شش نفر از اعضای شورای عالی سابق انجمن هم به قید قرعه برگزیده شدند تا به مدت دو سال عضو شورای عالی باشند. این 23 نفر بهعنوان اعضای شورای عالی در جلسه مهرماه سال 1370, ابتدا آقایان دکتر بلورچیان و دکتر شایگان را بهعنوان رئیس و دبیر شورای عالی انجمن برای مدت چهار سال و سپس آقایان دکتر سربلوکی, دکتر مضطرزاده, دکتر میرمحمدصادقی, دکتر ترسلی, دکتر سعیدی, دکتر هروی, دکتر کارگشا, دکتر جانزاده و خانم دکتر چالوسی را بهعنوان اعضای هیات مدیره جدید انجمن برای مدت دو سال انتخاب نمودند. اعضای هیات مدیره جدید انجمن هم در نشستی دیگر آقایان دکتر مضطرزاده, دکتر میرمحمدصادقی و دکتر کارگشا را بهترتیب به عنوان رئیس, خزانهدار و دبیر انجمن برای مدت دو سال انتخاب نمودند.
تشکیلات انجمن شیمی ایران
انجمن شیمی ایران مانند سایر انجمنهای علمی از گردهمایی و مشارکت متخصصین رشته شیمی و مهندسی شیمی تشکیل گردیده است. این شیمیدانها در حال حاضر تحت نام اعضای پیوسته, اعضای وابسته و اعضای دانشجویی با انجمن همکاری مینمایند. کلیه دانشجویان رشته شیمی و مهندسی شیمی میتوانند بهعضویت دانشجویی انجمن درآیند. کلیه افرادی که حداقل دارای درجه کارشناسی ارشد در یکی از رشتههای شیمی و مهندسی شیمی و یا رشتههای وابسته باشند, میتوانند بهعضویت پیوسته انجمن درآیند. افرادی که دارای درجه کارشناسی در یکی از رشته های شیمی, مهندسی شیمی و یا سایر رشتههای وابسته هستند, میتوانند عضو وابسته انجمن شوند.
تشکیلات اصلی انجمن عبارتند از: 1)مجمع عمومی 2)شورای عالی 3)هیات مدیره 4)شعب منطقهای
مجمع عمومی از گردهمایی اعضای پیوسته انجمن تشکیل میشود و میتواند با تصویب شورای عالی و یا تقاضای کتبی یک چهارم اعضای پیوسته انجمن تشکیل جلسه دهد.
در حال حاضر هفت شعبه منطقهای بهنامهای شمال شرق، شمال غرب، شرق, جنوب شرق، جنوب غرب، مرکز و تهران تشکیل دهنده شعب منطقهای انجمن میباشند. براساس آئیننامه انتخابات مصوب شورای عالی، از هر منطقه (بسته به تعداد اعضای پیوسته آن منطقه) یک یا چند نفر میتوانند برای عضویت در شورای عالی انتخاب شوند. در حال حاضر از مناطق شمال شرق 4 نفر، شمال غرب 5 نفر، شرق 2 نفر, جنوب شرق 2 نفر، جنوب غرب 4 نفر، مرکز 5 نفر و تهران 6 نفر عضو شورای عالی میباشند. ضمن اینکه دو نفر به نمایندگی از واحدهای دانشگاه آزاد اسلامی و پیام نور نیز عضو شورای عالی انجمن میباشند. اعضای شورای عالی در انتخاباتی سراسری و مستقیم که در هر یک از شعب منطقهای از طریق مکاتبه و یا بهصورت آنلاین بهطور همزمان برگزار میشود برای مدت چهار سال انتخاب میشوند. شورای عالی نیز بعد از انتخاب شدن از میان خود ابتدا یک نفر را بهعنوان رئیس شورای عالی و یک نفر را هم بهعنوان دبیر شورای عالی انتخاب مینمایند. اعضای هیات مدیره از میان خود رئیس هیات مدیره, دبیر و خزانهدار انجمن را انتخاب مینمایند. همچنین اعضای هیات مدیره دو نفر را هم بهعنوان بازرس برای مدت دو سال انتخاب میکنند. در حقیقت اعضای هیات مدیره انجمن در یک انتخابات دو مرحلهای انتخاب میشوند. در مرحله اول اعضای شورای عالی مستقیماً توسط اعضای پیوسته انجمن در یک انتخابات سراسری انتخاب شده و سپس منتخبین در مرحله دوم از میان خود اعضای هیات مدیره را انتخاب مینمایند.
رئیس هیات مدیره, رئیس انجمن میباشد و هیات مدیره ارکان اجرایی انجمن است که ساماندهی, برنامهریزی, اجرا و پیگیری تمام فعالیتهای انجمن را بهعهده دارد. البته برنامهها ابتدا باید در شورای عالی تصویب شود.