الکترود ها
الکترود شناساگر : غلظت آنالیت تغییر می کند و به تغییرات در گونه های شیمیایی محلول وابسته است
الکترود مرجع : پتانسیل آن ثابت و به غلظت آنالیت تغییر نمیکند
فلز - یون فلز: این الکترود ها به الکترود فلزی نوع اول معروف اند . در این الکترودها فلز درون محلولی از یون خودش قرار داده میشود . مثل فرو بردن فلز مس در محلول سولفات مس . نقره ، جیوه ، مس ، کادمیوم ، روی و سرب به عنوان الکترود شناساگر نسبت به یون های خود عمل میکنند
گازی: این الکترود ها اهمیت زیادی دارند . مهمترین آنها الکترود گازی هیدروژن است . تهیه این الکترود ها زمان بر است. موادی مانند آرسنیک ، جیوه و گوگرد و عوامل اکسید کننده سطح پلاتین سیاه را مسموم کرده و نباید در الکترولیت حضور داشته باشند چون ایجاد مزاحمت میکنند.
ملغمه: از ترکیب سدیم در جیوه تهیه می شود
آنیونی (نوع دوم): الکترود هایی که در مجاورت ترکیب نامحلول یا کمپلکس خود بوده و در محلول آنیون آن ترکیب قرار داده شوند از این نوع هستند . پاسخ الکتریکی آنها به فعالیت آنیون وابسته است . به عنوان الکترود شناساگر استفاده میشوند(مثال: Pt,Hg / HgY²¯)
نقره - نقره کلرید: یکی از رایج ترین الکترود های آنیونی است. در صورتی که فعالیت یون کلرید ثابت باشد به عنوان الکترود مرجع به کار میرود. ولی اگر Cl تغییر کند به عنوان الکترود شناساگر عمل میکند.
کالومل: نام تجاری آن (Hg2Cl2) . پتانسیل آن تابع فعالیت یون کلرید در محلول است .
کالومل اشباع: الکترودی که نسبت به پتاسیوم کلرید اشباع باشد(SCE) پتانسیل 0.244 ولت. این الکترود رایج ترین نوع الکترود کالومل است
کالومل نرمال: غلظت پتاسیم کلرید در آن یک مولار باشد(NCE) پتانسیل 0.280 ولت
کالومل دسی نرمال: غلظت پتاسیم کلرید در آن 0.1نرمال باشد(DNCE) پتانسیل 0.334 ولت . ضریب تبدیل دمایی برای این الکترود از همه کمتر است. در نتیجه پایداری بیشتر.
جیوه-جیوه سولفات: یک الکترود مرجع نوع دوم است . از این الکترود در زمان های خاص یعنی وقتی که از یک الکترود یون گزین برای اندازه گیری یون Cl¯ استفاده میشود و نمی توان از هیچ یک از اکترود های کالومل یا نقره – نقره کلریدبه عنوان الکترود مرجع استفاده کرد ، مورد استفاده قرار میگیرد.از این الکترود به عنوان شناساگر برای اندازه گیری یون سولفات استفاده میشود
کینهیدرون: این الکترود یک الکترود حساس به فعالیت یون H+ با یک الکترود PH سنجی است.
الکترود فلزی نوع سوم : در این الکترودها فلزدرتعادل بامحلول اشباع و دو نمک کم محلول قرار میگیرد یا در تعادل با دو کمپلکس که آنیون مشترک دارند .الکترودهایCa² , CaC2O4 , Zn/ZnC2O4 یکی از این نوع الکترود هاست
غشایی: این الکترود به الکترود یون گزین نیز معروف است پتانسیل این الکترود به دلیل انتقال مستقیم الکترون نیست بلکه به دلیل نفوذ یون های مورد اندازه گیری و ایجاد اختلاف پتانسیل در سطح غشا است .
شیشه ای: مهمترین کاربرد اندازه گیری PH. استفاده از این الکترود در اندازه گیری H+ حائزاهمیت است.مقاومت الکتریکی درسراسراین الکترود بین 50 تا 500 مگااهم است. برای اندازه گیری یون هایی مثل Na , K , NH4 نیز استفاده میشودعلت اصلی گزینش پذیری این الکترودغشا شیشه است.عاملی که برمقدارپتانسیل کمی غشا شیشه موثراست اختلاف پتانسیل مرزی بین دوطرف غشا شیشه است عمق نفوذ آب در این غشا میلی متر است. ضخامت آن 0.03 تا 0.10 میلی متر است.
غشایی حالت جامد: دارای بدنه پلیمری هستند . الکترود حالت جامد از AgCl به عنوان الکترولیت داخلی ونقره – نقره کلرید به عنوان مرجع داخلیاصتفاده شده . الکترود حالت جامد کامل هیچ گونه محلولی ندارد و لذا مشکل تبخیر یا نشدی در آن وجود ندارد. این الکترود(حالت جامد کامل) بر اساس نمک های نامحلول نقره پایه گذاری شده است . نمک های رایج در این نوع : هالید های نقره و سولفید نقره است. کمترین حد اندازه گیری آنها وابسته به PH است.
حاوی مبادله کننده یونی مایع: دامنه کاربرد این الکترود وسیع تر است اما کارایی آنها از نظر گزینش پذیری و عمر مفید کم است از این الکترود برای اندازه گیری یون های ¯Ca² , K , No3 استفاده میشود . نسبت به غشا جامد سرعت بیشتری دارند.
حساس به گاز: این الکترود ها زمان پاسخ دهی نسبتا طولانی دارند . در بین الکترود های یون گزین بیشترین گزینش پذیری را دارند .برای اندازه گیری گازهای Co2 ,So2 , NH3 حل شده در محلول ها استفاده میشوند .اما در حین اندازه گیری گازهای NaoH , No2 مزاحمت ایجاد میکنند
دارای شکاف هوا: به علت و جود شکاف هوا در آنها به غشا گاز تراوا نیاز ندارند . برای اندازه گیری گونه های یونی که در واکنش های شیمیایی به گاز تبدیل میشوند مورد استفاده قرار میگیرند مثل تجزیه Hco3¯ , NH4 , Hso3¯
الکترود آنزیمی (دارای غشا بیولوژیکی) :بر اساس الکترود های حساس به گاز طراحی شده اند . آنزیم ها به صورت گزینشی عمل میکنند . مثل الکترود اوره گزین . گلوکز گزین